Stara Plebania

Plebania w Gawłuszowicach z 1863 r.

Budynek plebani usytuowały jest w centrum wsi, na południe od kościoła parafialnego p. w. św. Wojciecha Biskupa i Męczennika, u zbiegu ulic prowadzących z Jaślan do Szczucina oraz z Kliszowa do Rożniat i Krzemienicy.

Plebania parterowa, wybudowana została w 1863 roku, o czym świadczyła data umieszczona na frontonie drewnianego ganku, krytego gontem, widocznego na fotografii archiwalnej z 1907 r. Inicjatorem jej budowy był ówczesny proboszcz ks. Józef Szklarski (1823-1870), który po święceniach 1849 r. był wikarym przy katedrze tarnowskiej, a następnie od 10 października 1855 r. został proboszczem w Gawłuszowicach. Tu oprócz budowy plebani, wystawił zabudowania gospodarcze i podjął się restauracji drewnianego XVII-wiecznego kościoła parafialnego. Zmarł w 1870 r. Wiedniu i tam został pochowany.

W latach 1962-1963 roku budynek plebani został przebudowany. W wyniku przebudowy podwyższono ścianki kolankowe, wymieniono stolarkę okienną i dobudowano dwukondygnacyjne werandy od wschodu i zachodu z przeznaczeniem na cele mieszkalne. Pierwotny dwutaktowy układ wnętrza nie uległ zmianie, podobnie jak i jego wymiary.

Plebania w rzucie prostokąta o wymiarach 10 x 25 m, murowa cegły pełnej na zaprawie wapiennej, obustronnie tynkowana, tynkiem cementowo-wapiennym. W części południowowschodniej podpiwniczona z wejściem od zewnątrz strop nad parterem konstrukcji belkowej. Dach nad korpusem głównym czterospadowy, wykonany w konstrukcji krokwiowo-płatwinowej, kryty dachówką ceramiczną. Nad gankiem od frontu i nadbudówką w elewacji ogrodowej – trójspadowy. Lukarny dachowe nad elewacjami bocznymi nakryte zadaszeniami dwuspadowymi.

Elewacje budynku na niewysokim cokole, tynkowane na gładko. Wszystkie elewacje powyżej okien obiega gzyms międzykondygnacyjny oddzielający parter od poddasza oraz poddachowy – wieńczący. Elewacja frontowa siedmioosiowa z trzema osiami w obrębie ganku usytuowanego pośrodku budynku. W górnej kondygnacji ganku, znajduje się wypuszczony balkon nad wejściem do plebani. Pod płyta balkonową, na wysokości gzymsu międzykondygnacyjnego znajduje się okrągły witraż przedstawiający orła w koronie, w typie piastowskim na czerwonej tarczy herbowej. Elewacje boczne korpusu głównego trójosiowe. Elewacja zachodnia – ogrodowa w obrębie korpusu głównego czteroosiowa. Po środku elewacji pięcioboczny ryzalit-salon, doświetlony czterema otworami okiennymi w ścianach bocznych. Balustrada balkonu w elewacji frontowej i tarasu od ogrodu z betonowych tralek.

Układ wnętrza dwutraktowy z korytarzem pośrodku. Z pomieszczenia w narożniku północno-zachodnim schody drewniane; zabiegowe prowadzące na poddasze.

Budynek plebani w Gawłuszowicach był świadkiem historycznych wydarzeń związanych z powstaniem styczniowym. Bowiem stanowił punkt zborny dla ponad 30 chłopów gawłuszowickich, którzy następnie dołączyli do oddziału gen. Jordana, a następnie przeszli z nim przez Wisłę pod Komorów. W latach 1892-1914 mieszkał w niej ks. dr Adam Kopyciński, wieloletni proboszcz gawłuszowicki i zarazem wybitny duchowny diecezji tarnowskiej, m.in. wykładowca Seminarium Duchownego w Tarnowie i dwukrotny poseł w parlamencie wiedeńskim. W związku z jego rozległą działalnością społeczno-polityczną; plebania była miejscem spotkań z wieloma znanymi ludźmi, wśród których był m.in. Wojciech Wiącek z Machowa – poseł w parlamencie wiedeńskim.

W ostatnich latach przeprowadzono prace remontowe. Usunięto strop a następnie wzmocniono fundamenty i ściany, częściowo je podmurowano. Wykonano nowy strop i dach. W 2011 zamontowano nowe okna i drzwi. W budynku wykonano nową instalacje elektryczną i alarmową. Przygotowano ściany do tynkowania. w 2012 roku wykonano elewacje budynku, granitowy otok odbojowy, podbitkę pod dachem i instalacje odgromową. Wykonano także granitowy chodnik łączący kościół z plebanią. Wokół budynku przeprowadzono prace porządkowe.